Lijntje

 Werk is nog steeds, ook met 2½ uur per dag, vermoeiend. Ik was er gisteren, heb iets opgezet, iets met structuur gedaan, met twee collega's gesproken, en materiaal verzameld. Het is een basis en ik moet niet zeuren dat het te weinig is. 

Ik had 's ochtends moeite met lezen, woorden wilden niet naar binnen. Rustig aan voor het onbreekbare lijntje. Ik voelde me ook zo enorm zwaar. Verdrietig zonder reden. Iets met gemoed. In de trein heen en ook terug las ik het boek van Jeffrey Spalburg over mijn oude wiskundeleraar. Ik kreeg af en toe een brok in mijn keel. Iedereen op school mocht hem graag, ik heb ook twee anekdotes, en Jeffrey beschrijft zijn vader zoals ik goed kan geloven dat hij was. Ik was bijzonder ontroerd toen ik het boek uit had. 

Ik sprak met de moeder van Paul over zijn boeken, en met WP over de volgordelijkheid. Vrijdag ga ik inventariseren, sowieso een drukke dag voor mijn doen met rit vanuit Borne, fysio, Blok C, en een wijn met Ida. Daar kan de boekenafspraak nog wel tussen. Zaterdagmiddag heb ik een overleg over een nieuwe bestuursfunctie. Iets met toneel. Ik ga niet meedoen als het een knullig bestuur is dat zich met de inhoud wil bemoeien. Ik wil op afstand, en iets met de boekhoudboeken doen. Eens kijken of cijfers me nu lukken, die kwartaalaangifte moet nog gedaan.

Alweer geen dialogen? Vooruit: 'Ons Inge is net weg', zegt mijn moeder. 'Je bedoelt Loes?' Even denkt mijn moeder na. 'Nee die was hier niet, die is hier al een tijdje niet geweest. Inge heeft hier vannacht geslapen.' Inge is mams eveneens dementerende zus in Arnhem.

Na de uitvaart

 Na de uitvaart vrijdag nam ik veel rust en tijd. Was ik dan zo aangedaan? Dat weet ik niet, maar ik merk wel dat mijn hoofd zich niet met meerdere zaken tegelijk kan bezighouden. Dinsdag en woensdag ging het niet goed met mam, ze viel steeds weg en toen ze woensdag bij de huisarts kwam bleek uit het hartfilmpje dat ze, waarschijnlijk, een tijd geleden een hartinfarct heeft gehad. Nu leek het mij verstandig om me daar niet mee bezig te houden, één ding tegelijkertijd hè, en het praatje voor de uitvaart schrijft zichzelf niet, en o laat ik mijn werk ook niet vergeten. Alles houd ik strikt gescheiden want anders raakt mijn hoofd in de kortsluiting en kan ik niets meer opnemen laat staan fatsoenlijk uit mijn woorden komen. Dus toen ik donderdag naar Borne reed, in onze eigen auto, dacht ik nog volop aan de speech (zeg je wel speech?) en vanaf het moment dat ik uitstapte dacht ik alleen aan de ouders.

De speech vrijdag (ja dat klinkt toch echt wel raar) had ik veel ingekort zodat ik het uit het hoofd kon doen. Wat deelden we, wat waren onze laatste ontmoetingen, en wat waren de woorden van hem die het meest indruk op mij hadden gemaakt. Dat ik van tevoren in de familiekamer tussen familie en vrienden mocht zitten was fijn. Het ontlaadde door de grapjes die John maakte en de laatste zin die Koen me aanreikte en die ik graag gebruikte. 'Ik sluit af in de woorden van Paul: Dit was mijn spreekbeurt.'

Als ik had geweten dat er zoveel mensen om me heen waren had ik me de afgelopen 14 jaar misschien minder verstopt. 

Zijn moeder had niet de indruk dat hij eenzaam was. Ik weet dat niet. Hij durfde zich er niet helemaal in te storten, dat was het meer, hij vertrouwde anderen niet zonder meer. En hij wilde niet naar de uitvaart van Bert. Ik heb hem nooit gevraagd waarom niet, of misschien ook wel maar dan heb ik nooit antwoord gekregen.

Er was nog een spreker die zich afvroeg waarom hij mocht spreken, ze hadden elkaar zo lang niet gezien. En toen vertelde hij een mooie anekdote, maar dat was het niet. Ik weet hoe geraakt Paul was dat deze spreker onmiddellijk na het horen van het slechte nieuws in zijn auto stapte en naar Groningen reed om bij hem te zijn. Dan weet je dat je iemand terecht vertrouwd hebt.

'Ik werd twee keer aangesproken met Rock', zei Rock nog confuus op weg naar de auto. Iets met een blog zeker?

Prikkels

 Werk: ik heb een re-integratieopdracht gekregen die me zeer wel past, en dat is het interne projectplan van de organisatie schrijven. Het eerste gesprek hierover gaf me lucht, het tweede gesprek deed me weer eens twijfelen of ik wel op de goede plek zit. Ik kan zó slecht omgaan met grote ego's die niet kunnen loslaten! Daar zal ik het volgende week over hebben als ik er meer over heb nagedacht. Dat heb ik met Fred gemeen: primair reageren en later realiseren dat ik andere, slimmere, dingen had kunnen zeggen, beter geformuleerd ook. Ik vertrok met hoofdpijn en grote vermoeidheid, ben thuis meteen op bed gaan liggen.

Ouders: Mam valt nu een paar keer per dag weg. Soms zit ze, soms loopt ze. Ze wankelt zelfs in huis, dus misschien maar heel snel een rollator aanschaffen, ik geloof niet dat ze er op tegen is. Gisteren was voor haar een drukke dag met voor het eerst de fysio, de hulp, weer een ambtenaar thuis, de cv monteur en een vriend voor de autosubsidie. Behoorlijk veel voor deze pensionado's. Ik sprak haar drie keer, de eerste twee keer klonk ze zó klein dat ik meteen een auto wilde regelen (in mijn hoofd de opties klaargezet) en mezelf al half af melde voor de uitvaart vrijdag. WP en de familie reageerden lief, ik hoop dat ik vrijdag gewoon kan komen.

De tweede keer dat ik de ouders sprak was om mam ervan te overtuigen, op pa's verzoek, dat ze een afspraak bij de huisarts moest maken. Ze geloofde weer eens niet dat pa ook echt pa was. Waar is de echte Koos? vroeg ze steeds, want alleen die vertrouwde ze. Ik zei: het is belangrijk dat we eerst een afspraak maken, dat kan deze Koos heel goed, die vertrouw ik helemaal. Daarna hebben we het wel over de andere Koos. Ik stond op de ene mobiel op de luidspreker, en ze belden de huisarts op de andere mobiel, die pa ook op de luidspreker zette zodat ik mee kon praten. Ze zijn blij met de assistente maar ik vond het een heel vervelend mens dat al meteen allerlei conclusies trok en het zelf wel het beste wist. De dokter zou wel bellen. Nee! riep ik, die spoedplek die ze biedt is veel beter. Dokter Bob moet haar zien.

Tegen tien uur gisteravond belden ze weer. Alles was goed, het ging nu fantastisch, de overdosis prikkels was blijkbaar verwerkt. Ik geloof er niks meer van natuurlijk. Straks maar eens horen of ze zich vandaag goed genoeg voelt om naar de dagbesteding te gaan. Morgen ga ik er weer heen en blijf een nachtje. Wat zal ik koken, hoe neem ik dat mee in de trein en wanneer is onze auto eindelijk klaar?

Operatie Herstelwerkzaamheden

 Ik zit op twee uur werken per dag, al een paar weken. Het is niks natuurlijk, stelt geen ene moer voor. Dat overgeven aan de situatie, dat willen duiken in dat vita contemplativa, is leuk bedoeld maar schuldgevoel richting werkgever die me niet voor niks heeft aangenomen, speelt natuurlijk ook een rol de andere kant op. Touwtrekken, dat is het eigenlijk wel. De twee uur gisteren heb ik besteed aan het voorbereiden van de twee gesprekken van vandaag, uitschrijven van een advies, het structureren van het overleg, MIJN overleg vanmiddag waar ik niet bij ben, en het uitzoeken en printen van informatie die ik woensdag nodig heb. So far so good. En ik heb een map aangemaakt die ik Operatie Herstelwerkzaamheden heb genoemd. Ik denk 

Thuis werkte ik de namenlijst bij van mensen die een rouwkaart krijgen. De een reageerde beter op apps dan op telefoontjes, de ander ook, en van een derde kreeg ik info via mail. We vloekten zondag om Google Docs maar in dit geval heeft het ook zo zijn voordelen. Vanmiddag maar eens werken aan mijn praatje. Wie was hij en wat deed ik in zijn leven?

Ik zou rustiger willen opschrijven hoe mijn dagen zijn, met meer dialogen en ontspannen grapjes, maar dat lukt even niet, en ik neem er de tijd niet voor. Komt wel weer. De ouders gaan vandaag voor het eerst naar de fysio voor mams rug en armen, voor het eerst naar de zorg voor mantelzorger (pa), krijgen voor het eerst de huishoudelijke thuiszorg over de vloer. Morgen mag mam voor het eerst naar de woensdagse dagbesteding. Ik hoop dat ze daar net zo'n leuke groep mensen treft als op de vrijdagen. Gisteravond ging het helemaal niet goed, appte Loes. Ze viel af en toe weg, sliep op de bank met open ogen, en wankelde zo dat Loes haar op de wc moest zetten. Ze hebben haar na pa's thuiskomst met paracetamols in bed gelegd. Vanochtend was er natuurlijk weer niets aan de hand, op de armpijn na. Ik hoop dat de fysio er iets aan kan doen.

Adreslijst

 Eigenlijk moet ik eens heel goed door mijn adresboek om te bekijken welke fysieke adressen ik heb van de mensen die ik op mijn uitvaart zou willen (hoezo wil ik dat? Ik ben dan dood), zodat ik anderen niet opscheep met beslissingen die op dat moment al veel en lastig genoeg zijn om te nemen. 

Waarom belde ik mensen? Wat deed ik in zijn leven, zoals iemand me gisteren bot vroeg. En dan moet ik er vrijdag ook nog over vertellen. Veel mensen die ik sprak reageerden emotioneel, en vertelden hun eigen verhaal, wat natuurlijk helemaal prima was want daar was mijn telefoontje ook deels voor bedoeld. Vertellen en (huidig) adres achterhalen. Ik ga niet meehelpen enveloppen schrijven. Ik moet al zien dat ik genoeg bananendozen bij elkaar krijg om zijn boeken in te verzamelen, en sjouwhanden en een bus regelen om al die dozen naar mijn bureau te verplaatsen. Ergens in februari ga ik mensen een mail sturen om op een zaterdag langs te komen en uit te zoeken wat ze van Pauls boeken willen hebben.

Er waren mensen die niet opnamen. Als ik ze twee keer had geprobeerd en ik kende ze, dan stuurde ik een app met de vraag of ze mij wilden bellen. Voor de anderen volgt vanmiddag nog een ronde achternabellen.  WP at een boterham mee tussen het bespreken door. Als 'goede vriend van' maak je nog eens wat mee, gelukkig heeft hij zo te zien tomeloos veel energie. Die van mij is even weg, zal er ook mee te maken hebben dat ik straks om 9 uur in Leeuwarden een afspraak heb en zo door de stromende regen naar het station moet fietsen.

Buis

 Fred was ook erg geschrokken van mijn wartaal, dus we stelden donderdag samen een werkplan op en toen stapte ik twee uur eerder dan gepland in de de trein naar de ouders.

Dat was donderdag. Vandaag is het zondag en gistermiddag is Paul overleden. Straks komt zijn goede vriend WP hier zodat we samen orde kunnen scheppen in de lijst namen van mensen die op de hoogte moeten worden gebracht. Sommigen staan er alleen met een telefoonnummer op, anderen alleen met een e-mailadres. We gaan een plan maken. 

Ik heb gisterochtend energieloos in bed gelegen, ik kreeg mijzelf er gewoon niet uit. Heb je energie om op te staan? Nee. Lekker blijven liggen dan en je niet druk maken. En dat deed ik, ik word er nog wel eens goed in om goed te zijn voor mijzelf. Ik las wat in Miss Marples Collected Short Stories (waar Miss Marple pas in verhaal 23 voor het eerst een rol krijgt), en bleef liggen tot Rock een late lunch voor ons maakte. Om half 6 belde WP met het droevige nieuws. De brainfog die de hele dag al heerste werd alleen tijdelijk opgelicht omdat we gingen eten in de Bistro. Laatste keer, laatste avondmaal, en we waren de laatste gasten die overbleven. Natuurlijk heel veel gesproken over Pal. Ik dacht dat ik hem nauwelijks had gezien de afgelopen 14 jaar, maar als ik het zo langsging en optelde hielden we het lijntje eigenlijk wel vast, vooral met boeken. Bas vertelde waarom we in de top tien van favoriete gasten stonden: We kwamen regelmatig, vonden vrijwel alles lekker, en eisten niet een voorkeursbehandeling. Zo simpel is het dus. Eva bedankte me voor Solveig. Iedereen houdt van Solveig, zei ze, ook al moeten sommige mensen twee dagen aan haar wennen. Solveig? vroeg de jongen die naast haar glazen stond te spoelen en iets opving, Solveig is geweldig. Vlak daarvoor hadden Rock en Sam het over haar scriptie. Hoe goed dat was terwijl ze duidelijk niet iemand van de taal is. En dan draait ze zich om en maakt iets dat zó fantastisch is! zegt Sam. Ik barstte van het trotse-tante zijn.

Mijn leven wordt steeds kleiner en kleiner, en ik denk dat deze verkleining best goed is, zeker op dit moment. Laat het maar klein zijn, ga maar niet belangstellend doen naar andere mensen toe, die zijn er nog steeds wel als ik uit deze idiote buis kruip. Geen tunnel, geen pvc buis, maar ik stel me zo'n geribbelde slang voor die we vroeger hadden en die je rondzwaaide tot er een hard suizend geluid uit kwam.

Brainfog

 Ik ben erg geschrokken van het verwarde telefoongesprek dat ik gisteren aan het eind van de middag voerde met collega Fred. Ik hoorde mijzelf wartaal uitslaan, onsamenhangend zijn, zelfs ophangen wist ik niet goed te doen. Het liefst had ik zonder nog een woord te uiten de rode knop ingedrukt maar dat mag dan natuurlijk niet. Als ik daarna was verdwenen was ik echt diegene in het bericht ‘een vrouw van middelbare leeftijd heeft in verwarde toestand haar huis verlaten’. Ik moet niet alleen letten op mijzelf tijdens de uren dat ik werk, ik moet vooral letten op mijn herstel. Hoeveel tijd kost het mij om van die hoofdpijn af te komen, om de brainfog te boven te komen en weer helder te denken? Ik heb de indruk dat dit veel beter is dan in november, logisch. Maar ik wil daar bewuster van zijn.

Ik gunde mijzelf gisteren een rustige dag op mijn eigen bureau. Vita Contemplativa enzovoorts. Ik belde met Vera over de mogelijkheid om de uitvaart van Michel daar te houden, met Ilse om te vragen hoe zij had gezorgd voor de bibliotheek van haar man na zijn dood, en met een collega die eigenlijk liever de uitspraak van de Raad van State wilde volgen vanwege de status van zijn vriend. Gewone korte alledaagse gesprekken waarbij ik steeds dacht: doe toch niet zo focking hard je best om sociaal te zijn. Of om als weldenkend mens over te komen. Om dwars door die brainfog heen te beuken.

En dus 's middags, na een frisse wandeling van een uurtje, belde ik met Fred wat ik alert en attent en grappig wilde doen maar waar ik niet aan kon voldoen. Ik hoorde mijzelf wegglippen en kon niets doen om het tegen te houden. Het is niet erg, appt hij vanochtend, we hebben het er vanmiddag over. Ik wil het er niet over hebben. Ik wil met een deken over mijn hoofd in bed liggen.

Omdat het de Internationale dag van de Italiaanse keuken was, ging ik met Ellen eten bij Boccaccio. Ik vraag me nu af hoe onsamenhangend ik ben geweest. Of heb ik toch het meest geluisterd naar haar verhalen over haar moeder?

Vanochtend voel ik me intens verdrietig. Ik weet helemaal niet of het al wel echt beter gaat dan in november. Ik moet ook alle ideeën daarover loslaten, als er al iets is dat ik MOET doen. Het korte telefoongesprek dat ik al voerde maakte me zomaar zo emotioneel dat we snel hebben opgehangen. Ik moet afstappen van het idee dat ik al weer normaal kan werken en denken en bestaan. Ik kan dat helemaal nog niet. 

Vita Contemplativa

 Bij het grote overleg waren een paar spelers niet aanwezig, en dat werd vervolgens niet besproken. Ik zat erbij, vertelde over het eveneens grote overleg vorige week en zonk terug. Het was een interessant gesprek. Iets tussen inhoudelijk café-gesprek en inspiratie-meeting in, en was misschien wel terug te voeren op Vita Contemplativa dat ook werd aangehaald. Waarom moet je per se van nut zijn, waarom is doen datgene wat ons leven bepaalt? 

Na afloop dacht ik: zo makkelijk kun je niet weglopen van de noodzaak een artistieke visie te schrijven, hier moet ik actie op ondernemen. Maar na afloop werd ik gebeld door WP. Ik vermoedde met slecht nieuws over Michel, maar integendeel: hij kan weer slikken en medicijnen opnemen omdat ze uit hadden gevonden dat hij weliswaar geen water binnen kan houden maar dat tonic wel heel goed werkt. De huisarts die hem min of meer op heeft gegeven mag nu zijn best doen alsnog een plek in het hospice te regelen.

Zijn moeder had een goed idee: waarom niet de uitvaart houden in Vera? Mooi, zei, ik, want ik kan Olaf bellen. Dat hoeft toch nog niet? vroeg WP, maar ik herinnerde me dat we in Het Kleine Theater eens die vraag kregen en er toen twee dagen over deden om te antwoorden. Dat wil je mensen niet aandoen, dus polsen kan altijd. Michel moet het nog wel even volhouden, lachten we, want het is nu Eurosonic. Verder had ik nog een briljant idee voor zijn vijf fantastische gitaren: veil ze tijdens ESNS in Vera, en geef de opbrengst aan een doel van Michels keuze.

Het was goed WP eindelijk gesproken te hebben. Hij bracht ook naar voren dat Michel meende alleen kennissen te hebben na 14 jaar (semi-)kluizenaarschap. Ik zal het herhalen in mijn toespraakje op de uitvaart.

Ik kwam niet terug op de artistieke visie, maar nam, na een lunch waarin ik klachten aanhoorde (verandert er dan niets?) met een goede hoofdpijn de trein naar huis. Ben ik slap of interesseert het me gewoon geen fuck? Wat voor zin heeft het als iemand die geen besluit kan nemen de touwtjes in handen heeft?